[Note] Chẩn đoán và điều trị đợt cấp COPD

EX: Đợt cấp Bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính, mức độ trung bình, nghi ngờ do nhiễm khuẩn, có suy hô hấp giảm oxy máu, trên nền COPD GOLD E.

STEP 1:

Chẩn đoán: Tiền căn COPD chưa? Nếu chưa thì BS không chẩn đoán là đợt cấp mà có thể thay thế bằng các chẩn đoán như: Suy hô hấp cấp nghi do COPD, Bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính mới khởi phát có suy hô hấp, Viêm phổi nặng trên nền bệnh nhân có nguy cơ cao COPD → Qua đợt cấp này sẽ thực hiện đo chức năng thông khí để xác định xem có bị COPD thật hay không?
Có phải đợt cấp của COPD hay không?

Tiêu chuẩn chính	Tiêu chuẩn phụ
Khó thở tăng Tăng lượng đàm Đàm thay đổi màu sắc	Sốt Ho nhiều Thở khò khè tăng Tăng nhịp thở, tăng nhịp tim Nhiễm trùng hô hấp trên trong vòng 5 ngày qua
ít nhất 1 tiêu chuẩn chính + 1 tiêu chuẩn phụ

Triệu chứng thường gặp ở đây là khó thở:

STEP 2:

STEP 3:

Chẩn đoán nguyên nhân khởi phát hay còn gọi là yếu tố thúc đẩy

STEP 4:

Suy hô hấp cấp
Tràn khí màng phổi - do đợt cấp COPD có thể có những đợt ho dữ dội làm vỡ các bóng khí.
Tăng áp lực phổi -> Suy tim phải cấp (phù chân, gan to, tĩnh mạch cổ nổi)
……

STEP 5: Xác định giai đoạn COPD ABE

Điểm	Mô tả
0	Chỉ khó thở khi gắng sức rất mạnh (ví dụ: chạy)
1	Khó thở khi đi nhanh trên mặt phẳng hoặc leo dốc nhẹ
2	Đi chậm hơn người cùng tuổi hoặc phải dừng nghỉ khi đi trên mặt phẳng
3	Phải dừng nghỉ sau vài phút đi trên mặt phẳng
4	Quá khó thở nên không thể ra khỏi nhà hoặc khó thở khi mặc quần áo

Thang điểm CAT thì nó có nhiều câu hỏi cho bệnh nhân khai, ít dùng.

Nhìn trên bảng kia chỉ cần hỏi trong năm qua đã nhập viện vì tình trạng trên lần nào chưa?

Nếu có ít nhất 1 lần nằm viện => Nhóm E.

QUẢN LÝ ĐIỀU TRỊ

- STEP 1: Kiểm soát triệu chứng

SABA (sabutamol) /+ SAMA (ipratropium): 2-4 nhát xịt hoặc 1-2 ống phun khí dung x 4-6 lần

Có thể kết hợp cả 2 nếu ít đáp ứng

prednisone/prednisolone: đường uống hoặc tĩnh mạch, liều 1 mg/kg/ngày. Thời gian dùng 5-7 ngày. chia 1-2 lần/ngày

Qui trình:

Mục tiêu Oxy SpO2: 90-92%
Nếu thở oxy đạt mục tiêu: giứ nguyên liều oxy đang dùng
SaO2<90%, PaCO2 <45 mmHg: tăng liều oxy tối đa không quá 3 lít/p
SaO2 >92%, PaCO2>45 mmHg, thực hiện giảm liểu oxy và thực hiện lại khí máu động mạch sau 30 phút
SaO2 <90%, PaCO2>55 mmHg và/hoặc pH<=7.35: thở máy không xâm lấn

- STEP 2: Điều trị nguyên nhân

Đàm đổi màu: dùng kháng sinh.

- STEP 3: Điều trị biến chứng

- STEP 4: Quản lý bệnh nền COPD

Bù nước, điện giải
Dinh dưỡng
Heparin trọng lượng phân tử thấp: bắt buộc ở những bệnh nhân có tiền căn thuyên tắc huyết khối. Xem xét những bệnh nhân có nguy cơ cao: nằm bất động lâu ngày, đa hồng cầu, thiếu nước.
Tập VLTL khạc đàm trong đợt cấp thường không mang lại hiệu quả vì có thể khiến bệnh nhân mệt hơn

- STEP 5: Xuất viện:

- STEP 6: Theo dõi, Dự phòng tái phát, quản lý ngoại trú bệnh nền COPD sau xuất viện.